Làng Phú Lộc, dấu xưa bị lãng quên bên thành cổ Diên Khánh

0
7

Nằm nép mình bên thành cổ Diên Khánh, làng Phú Lộc, làng nghề đúc đồng truyền thống đã tồn tại hơn 300 năm. Nhưng không nhiều người biết đến sự hiện diện của nơi này.

Dấu xưa làng Phú Lộc

Làng Phú Lộc là một trong những làng cổ của tỉnh Khánh Hòa, là nơi người Việt đến định cư sinh sống sớm nhất vào giai đoạn đầu của lịch sử hình thành cách đây trên 350 năm. Đây là một trong số ít làng di sản văn hóa tiêu biểu của tỉnh với số lượng gần 20 di tích lịch sử – văn hóa còn tồn tại, đặc biệt có Văn miếu Diên Khánh đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Tuy nhiên, khi làng cổ Phú Vinh đã là điểm tham quan trong những tour du lịch Nha Trang thì nơi đây vẫn không được nhiều người biết.

Đứng ở phía bắc thành cổ Diên Khánh hoặc qua khỏi chợ Thành, nhìn qua bờ bắc sông Cái, ta sẽ thấy một vùng quê nép mình an tĩnh sau lũy tre xanh mướt soi bóng lên dòng sông, có tên là làng Phú Lộc.

Thành cổ Diên Khánh Làng Phú Lộc an tĩnh bên trong thành cổ Diên Khánh.

Quả thật làng Phú Lộc không đẹp, không xanh mát và gần thành phố Nha Trang như Phú Vinh, bởi vì nơi này quanh năm đỏ lửa.

Phú Lộc – Làng nghề cổ lâu đời

Làng Phú Lộc là một trong số ít những làng nghề truyền thống trên trăm tuổi của xứ Trầm hương. Hiện làng chỉ còn khoảng 40 hộ gia đình làm nghề, trong đó 10 gia đình nấu đồng, các hộ khác chủ yếu làm khuôn và gia công.

Tập trung tại xóm ấp Thượng, nơi khu dân cư giáp với bờ sông nằm giữa đình Phú Lộc và miếu Tam Tòa , sản phẩm chủ yếu của làng nghề là lư hương, đèn thờ, chuông và các linh vật bằng đồng. Đây cũng từng là nơi chế tạo vũ khí tự tạo cho lực lượng nghĩa quân tỉnh Khánh Hòa trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Theo truyền thuyết, ông Tổ nghề đúc đồng của làng là người gốc Bình Định vào đây định cư và hình thành nên nghề đúc theo cha truyền con nối. Hàng năm, ngày 12 tháng Giêng là ngày giỗ Tổ của làng nghề.

Làng Phú Lộc Dân làng còn tự sản xuất luôn chân gốm cho các sản phẩm.

Cách đây chỉ 5 năm, làng đúc đồng Phú Lộc là một làng nghề buồn, bởi gần như những nhà lò không còn đỏ lửa do ít người biết đến, không có khách mua. Tưởng chừng làng nghề đã có trên 100 tuổi nằm nép mình bên thành cổ Diên Khánh sắp bị xoá sổ nhưng giờ đây, có một sự trỗi dậy kỳ lạ ở nơi này. Lớp nghệ nhân trẻ tuổi được sinh ra từ làng đang phát huy tinh hoa của thế hệ cha ông đi trước, áp dụng phương pháp hiện đại để tạo ra sản phẩm không những chất lượng tốt mà còn giữ được dáng vẻ truyền thống, lại sắc sảo hơn.

Làng Phú Lộc Sản phẩm làm ra được chăm chút đến từng chi tiết nhỏ.

Xây dựng được truyền thống đã khó, nhưng giữ nó không bị mai một qua thời gian còn khó hơn. Vì vậy, sự hồi sinh của một làng cổ bị lãng quên không những giải quyết được công ăn việc làm cho chính người dân địa phương, mà còn giữ gìn được nét độc đáo rất riêng đã có bề dày hàng trăm năm.

Vẫn nép mình an yên bên thành cổ Diên Khánh qua sương gió của tháng năm chưa từng đổi thay, nhưng giờ Phú Lộc đã được nhiều người biết đến hơn, từ đó mở ra nhiều cơ hội mới cho người dân nơi này.

Quá trình đúc đồng đầy vất vả

Ông Nguyễn Văn Nhường, Chủ nhiệm Hợp tác xã đúc Phú Lộc, cho biết tính từ ngày phôi thai đến nay thì làng nghề Phú Lộc Tây 1 đã có bề dày hàng trăm năm tuổi. Hàng năm, đến ngày 12 và 13 tháng Giêng âm lịch là ngày giỗ Tổ nghề đúc đồng của làng.
Là một làng nghề đúc đồng nổi tiếng ở Nam Trung Bộ nên sản phẩm của làng Phú Lộc Tây 1 đã tỏa đi nhiều tỉnh, thành trên cả nước như: Phú Yên, Bình Định, Đắk Lắk, Ninh Thuận, Bình Thuận, Nha Trang, TP HCM…
Làng Phú Lộc Tây 1 có 60 hộ dân mưu sinh bằng nghề đúc đồng. Hiện cả làng có khoảng 80 thợ đúc đồng lành nghề, là lực lượng lao động chính để đúc ra những sản phẩm đồng tinh sảo, giá trị. Để trở thành một thợ đúc đồng lành nghề, ít nhất phải mất một vài năm.
Trong 60 hộ làm nghề đúc đồng ở làng Phú Lộc Tây 1 thì có 40 hộ chuyên về gia công sản phẩm sau đúc và 20 hộ chuyên về đúc các sản phẩm thô. Quy trình đúc đồng như sau: người thợ phải tạo khuôn mẫu bằng đất sét, sau đó làm cốt và mang khuôn đi nung với rơm, củi. Trong thời gian nung khuôn, người thợ thực hiện song song việc nấu đồng. Khi khuôn được nung chín thì đồng cũng vừa trong, thực hiện rót đồng ở nhiệt độ nóng chảy vào khuôn.
Phải mất ít nhất từ 10 đến 12 giờ đồng hồ mới nấu được một mẻ đồng. Chỉ khi nào đồng trong thì người thợ mới thực hiện công đoạn rót vào khuôn. Bình quân một mẻ đồng từ 500-600kg đồng.

Khuôn mẫu bằng đất sét được nung trong đống rơm. Một ổ khuôn đúc khoảng 100 bộ sản phẩm chân đèn và ít nhất phải nấu 3 mẻ đồng, tương đương khoảng 1,5 tấn đồng.
Rót đồng vào khuôn.
Miệng khuôn sau khi được rót đồng.
Ít phút sau khi rót đồng vào, một sản phẩm được đúc thành công
Một bộ sản phẩm chân đèn sau gia công ở làng đúc đồng Phú Lộc Tây 1 gồm: 2 cây đèn, 2 chiếc đài đựng nước, 1 lư cắm nhang và 1 cổ bồng đựng trái cây. Giá một bộ chân đèn lớn là 3,5 triệu đồng; bộ trung bình 2,5 triệu đồng và 1,5 triệu đồng đối với bộ nhỏ.

Theo dulichvietnam.com.vn, Tienphong.vn

> Những địa điểm quen thuộc nhưng đến Nha Trang nhất định bạn nên ghé thăm

> 30/4 này, đến Nha Trang nếm hải sản, bún sứa và loạt món ăn ngon, rẻ

> Khánh Hòa: Thành cổ Diên Khánh thành phố đi bộ